Yapmadan geçerse içinde kalacak her şeyi yaz, sonra her maddeyi somut hale getir: “Daha çok gezmek” yerine “Nemrut Dağı'nda gün doğumunu izlemek”. Büyük hayallerle bu ay yapabileceğin küçük şeyleri karıştır ve bu yıl için beş tane seç. Bu sayfadaki araç listeni tarayıcında saklar; maddeleri işaretleyebilir, listeyi yazdırabilir ve ilk beşini Kilit Ekranı duvar kâğıdı yapabilirsin.
Ölmeden önce yapılacaklar listesi nedir?
Ölmeden önce yapılacaklar listesi, hayatın boyunca yaşamak istediğin deneyimlerin listesidir. İngilizcede buna bucket list denir; ad, “ölmek” anlamına gelen “kick the bucket” deyiminden gelir. Kavram, 2007'de çekilen ve Türkiye'de Şimdi ya da Asla adıyla gösterilen filmle yaygınlaştı: Filmde iki adam, kalan zamanlarında listelerindeki her şeyi yapmaya koyulur.
Adı biraz ağır dursa da listenin ölümle pek ilgisi yok. Çoğu listede büyük hayallerle (kuzey ışıklarını görmek, bir yıl yurt dışında yaşamak) hep ertelenen küçük şeyler (eski bir arkadaşı aramak, anneanneden tarif almak) yan yana durur. Amaç her şeyi bitirmek değil; neyi gerçekten istediğini fark etmek. Böylece boş bir hafta sonu ya da biriktirdiğin para, senin için önemli olan bir şeye gider.
Ölmeden önce yapılacak 100 şey
On başlık, her birinde on fikir: ömürde bir kez yapılacak yolculuklardan bu hafta sonu yapabileceğin küçük şeylere kadar. Eklemek için + simgesine dokun, sonra maddeyi kendi sözlerinle yeniden yaz. Ne kadar sana özgü olursa yapma ihtimalin o kadar artar.
Gezi
Macera
Yeni bir şey öğrenmek
Üretmek
Yemek ve sofra
Sevdiklerim
İyilik
Beden ve zihin
Büyük hedefler
Küçük mutluluklar
Ölmeden önce yapılacaklar listesi nasıl hazırlanır?
Adımları yaptıkça işaretle
Gerçekten yapacağın maddeler nasıl yazılır?
Gözünde canlanan bir eylemle başla. “Kaş'ta tüplü dalış yapmak” bir eylemdir; “daha cesur olmak” bir ruh hali. İşaretlediğin anı hayal edemiyorsan, edebilene kadar yeniden yaz.
Bir yer ya da zaman ekle. “Yarı maraton koşmak” iyi. “Önümüzdeki baharki yarı maratonu koşmak” ise bir plan, çünkü takvime yazabileceğin bir tarihi var.
Fotoğraf için değil, kendin için yaz. Bir madde sadece sosyal medyada güzel göründüğü için listendeyse yıllarca orada bekler. En iyi listeler biraz tuhaftır, çünkü tek bir kişiye aittir. “Babamı tavlada yenmek” hiçbir hazır listede yoktur ama senin için anlamı büyük olabilir.
Değişmesine izin ver. Madde silmek serbest. Her ocakta yeniden yazdığın liste, hâlâ inandığın listedir.
Neden 100 madde?
Yüz, akla ilk gelen yirmi şeyin ötesine geçmeye zorlayacak kadar büyük bir sayı. İnsan genelde 40. madde civarında asıl istediklerini yazmaya başlar: babaannesinin konuştuğu dil, hiç öğrenemediği o türkü, yolları ayrılan arkadaş.
İlk gün 100'e ulaşman gerekmiyor. Listedeki sayaç seni geri getirsin diye orada. Aklına bir şey geldikçe birkaç madde ekle; liste yıllar içinde kendiliğinden büyür.
Bucket list için fikir bulamıyorsan
Kafan boşsa şu soruları sor: Çocukken ne olmak istiyordun? Hangi şeyi birinin yaptığını görünce “keşke ben de” dedin? Türkiye'de hiç görmediğin bir bölge kaldı mı? Büyüklerinden öğrenmeden kaybolup gidecek bir tarif, bir türkü, bir el işi var mı?
Bir de listeyi bir başkasıyla birlikte yazmayı dene. Eşinle, arkadaşınla ya da annenle yan yana oturup herkes kendi listesini yazsın, sonra ortak maddeleri bulun. Ortak hayaller genelde daha çabuk gerçekleşir, çünkü iki kişi birbirini hatırlatır. Listeni paylaşmak için aracın bağlantı kopyalama düğmesini kullanabilirsin.
Listeni göreceğin bir yerde tut
Ölmeden önce yapılacaklar listelerinin çoğu bir not uygulamasında unutulur. Yılbaşında yazılır, iki yıl sonra tesadüfen bulunur. Çözümü basit: Sıradaki birkaç maddeyi gözünün önünde tut.
Yukarıdaki araç, yıldızladığın beş maddeyi iPhone Kilit Ekranına uygun bir duvar kâğıdına dönüştürür; maddeler, duvardaki bir not gibi kırmızı bir ipe asılı durur. Telefonunu her eline aldığında, yani günde onlarca kez, onları görürsün. Bu resim tek seferliktir: Listen değişirse yeni bir tane indirmen gerekir.
Listenin kendiliğinden güncel kalmasını istiyorsan DailyWall notlarını ve listelerini yapışkan not kâğıtlarından bir duvar olarak Kilit Ekranında tutar ve bir şey değiştiğinde duvarı yeniden çizer. Kestirmeler'de bir kez kurduğun otomasyonla duvar kâğıdı kendi kendine yenilenir; “Ekşi mayalı ekmek yapmak” maddesini işaretlediğinde duvardan kendiliğinden kalkar. Tek seferlik bir resim yeterliyse ücretsiz yapılacaklar listesi duvar kâğıdı yapıcı da var.
Bucket list, hedef ve yapılacaklar listesi arasındaki fark
Yapılacaklar listesi bu hafta olması gerekenlerdir. Hedef, bir planla üzerinde çalıştığın şeydir; yaza kadar belli bir miktar biriktirmek gibi. Ölmeden önce yapılacaklar listesi ise daha geniş ve daha yumuşaktır: Hayatında yaşamak istediğin deneyimler, sen bir tarih koymadıkça son tarihi yoktur.
Üçü birlikte daha iyi çalışır. Her yıl listeden bir maddeyi hedeflerine taşı, onu da yapılacaklara böl. “Bir yıl yurt dışında yaşamak” önce “taşınma için para biriktirmek”, sonra bu cumartesi “vize şartlarına bakmak” olur. Yeni yıl hedeflerini Kilit Ekranına asma rehberimiz, o ilk adımı nasıl göz önünde tutacağını anlatıyor. Belli bir tarihe bağlı bir hayalin varsa (bir yolculuk, bir maraton) ona bir geri sayım da kurabilirsin.
Sık sorulanlar
Ölmeden önce yapılacaklar listesine neler yazılır?
Yapmadan geçerse içinde kalacak her şey. Gezi, macera, öğrenmek istediğin beceriler, üretmek istediğin şeyler, sevdiklerinle geçirmek istediğin zaman ve iyilik iyi başlangıç noktalarıdır. Bu sayfadaki 100 fikir bu başlıklara ayrılmış durumda. Seni heyecanlandıranları seç ve somut hale getir.
Bucket list ne demek?
Bucket list, İngilizcede ölmeden önce yapılacaklar listesi demektir. Ad, “ölmek” anlamındaki “kick the bucket” deyiminden gelir ve 2007 yapımı filmle yaygınlaşmıştır. Türkçede ikisi de aynı anlamda kullanılır.
Listede kaç madde olmalı?
Kesin bir kural yok. Birçok kişi 100'ü hedefler, çünkü bu sayı seni akla ilk gelen fikirlerin ötesine iter. Ama gerçekten istediğin 20 madde, bir yerden kopyaladığın 100 maddeden iyidir. Elindekilerle başla, zamanla ekle.
Bu yıl için nasıl bir liste yapmalıyım?
Önümüzdeki on iki ayda gerçekten planlayabileceğin beş madde seç: bir gezi, bir beceri, bir üretim, sevdiklerinle bir şey ve küçük bir mutluluk. Yukarıdaki araçta onları yıldızla ve Kilit Ekranına as.
Liste aracı ücretsiz mi?
Evet. Üyelik yok, sınır yok, duvar kâğıdında filigran yok. Listen yalnızca kendi tarayıcında saklanır.
Listemi yazdırabilir ya da paylaşabilir miyim?
Evet. Yazdır'a dokunursan listen 100'e kadar numaralı satırlarla çıkar; yeni fikirler için boş satırlar kalır, böylece yazdırılabilir bir şablon olarak da kullanılır. Bağlantıyı kopyala'ya dokunursan listeyi içeren bir bağlantı alırsın; açan kişi maddelerini görür ve kendi listesine ekleyebilir. Hiçbir şey sunucuda saklanmaz.